Aflevering uitgezonden op 2026-07-01 · 110 min · YouTube

Sonnet 5 verschijnt, Fable 5 keert terug & eerste kernfusiecentrale krijgt vergunning

Moonshots #268 — 1 juli 2026 — 110 min

Waar gaat het over

In deze aflevering bespreken Peter Diamandis en zijn team het laatste nieuws over artificiële intelligentie (AI, of kunstmatige intelligentie), met de tijdelijke stopzetting van Anthropic's Fable 5 en de lancering van Sonnet 5. Daarnaast duiken ze diep in de toekomst van energie door de vergunning voor de eerste commerciële kernfusiecentrale van Helion te bekijken. Speciale gast Philip Johnston, oprichter van Starcloud, praat over de onvermijdelijke verhuis van datacenters (grote gebouwen vol computers die gegevens bewaren en verwerken) naar de ruimte.

Het nieuws van deze week

• Experts onderschatten stelselmatig exponentiële groei (03:31) — De podcast begint met een analyse van hoe experts de groei van technologieën als zonne-energie, elektrische auto's en batterijen keer op keer te laag inschatten. Ze voorspellen een gelijkmatige, stap-voor-stap vooruitgang, terwijl de werkelijke groei exponentieel is (een patroon van verdubbeling). Dit schetst de achtergrond voor de snelle ontwikkelingen op het vlak van robots en AI.

• De opmars van mensachtige robots, vooral in China (06:31) — In China zijn er vandaag 140 bedrijven die robots ontwikkelen die op mensen lijken. Experts van de bank Morgan Stanley hebben hun voorspellingen voor de productie van Chinese robots fors verhoogd, van 14.000 naar 50.000 op korte termijn. Elon Musk voorspelt zelfs miljarden robots tegen begin jaren 2030, een schaal die de meeste experts vandaag nog onderschatten.

• Investeringen verschuiven van AI-software naar fysieke toestellen en robots (07:39) — Volgens investeerder Dave Blunden, een van de presentatoren, zal de focus van het geld van investeerders de komende jaren verschuiven. Waar de voorbije periode in het teken stond van computerprogramma's met AI, zullen de grote investeringen nu gaan naar de fysieke toestellen die deze AI in de wereld brengen: robots voor de bouw, medische technologie, het vervoer van goederen en zelfs huishoudelijke taken zoals het schoonmaken van dakgoten.

• Betaalbare Unitree R1-robot versnelt vernieuwing (13:37) — Het Chinese bedrijf Unitree heeft een zeer geavanceerde mensachtige robot, de R1, op de markt gebracht voor slechts 4.900 dollar. Deze lage prijs maakt de fysieke robot toegankelijk voor mensen die nieuwe toepassingen en bedrijven willen opstarten. De presentatoren vergelijken dit met de komst van de personal computer of de iPhone: de basis is er, wat een explosie van nieuwe toepassingen en software mogelijk maakt.

• De drempel van robots die zichzelf kunnen namaken (15:05) — Een cruciale volgende stap is de ontwikkeling van robots die andere robots in elkaar kunnen zetten. Zodra die drempel is bereikt, daalt de kost van fysieke arbeid tot bijna nul, omdat de productie enkel nog afhangt van de prijs van energie en grondstoffen. Dit zou de fysieke economie op dezelfde manier kunnen veranderen als AI nu het denkwerk (zoals administratie en analyse) verandert.

• Politie in Orlando zet drones in als eerste hulpverleners (21:19) — De politie van Orlando (Florida) gebruikt drones om als eerste ter plaatse te zijn bij noodoproepen. De drones, geleverd door het Amerikaanse bedrijf Skydio, zijn vaak sneller dan een politiecombi en geven agenten een veilig overzicht van de situatie voordat ze aankomen. Dit initiatief wordt gecoördineerd door Axon, het bedrijf achter de taser en de camera's die agenten op hun uniform dragen.

• Drone ontwapent verdachte met een magneet (25:52) — In Sacramento (Californië) heeft de politie een drone met een elektromagneet ingezet om een mes af te nemen van een verdachte. Dit is een voorbeeld van hoe drones niet alleen voor observatie, maar ook voor het actief kalmeren van een gevaarlijke situatie kunnen worden gebruikt, waardoor gevaar voor agenten wordt vermeden.

• Zwitserland draait verbod op nieuwe kerncentrales terug (33:31) — Na de kernramp in Fukushima in 2011 besloot Zwitserland om kernenergie geleidelijk af te bouwen. Vanwege de stijgende vraag naar energie en de nood aan een stabiele, koolstofvrije stroomvoorziening heeft het land dit verbod nu via een volksraadpleging teruggedraaid. Dit weerspiegelt een bredere trend in Europa om kernsplijting (de klassieke techniek waarbij atoomkernen worden gesplitst) opnieuw te overwegen als een noodzakelijke energiebron.

• Helion krijgt vergunning voor 's werelds eerste kernfusiecentrale die stroom zal verkopen (37:15) — Het door Sam Altman gesteunde bedrijf Helion heeft in de staat Washington de nodige vergunningen gekregen om zijn Orion-kernfusiecentrale te bouwen. De centrale moet vanaf 2028 stroom leveren aan Microsoft. Dit is een belangrijke stap vooruit, aangezien kernfusie (het proces waarbij atoomkernen samensmelten om energie op te wekken, net zoals in de zon gebeurt) decennialang als verre toekomstmuziek werd gezien.

• AI ontcijfert verbrande boekrollen van Vesuvius (50:01) — Deelnemers aan de Vesuvius Challenge, een prijsvraag, zijn erin geslaagd om met AI teksten te lezen van 2000 jaar oude, volledig verbrande boekrollen van dierenhuid. De rollen, die bedolven raakten bij de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus, werden eerst met een soort 3D-scans omgezet naar computerbestanden, waarna AI de flinterdunne laagjes inkt kon onderscheiden en de Griekse tekst kon herstellen.

• Elon Musk wil met Grok 4.5 de AI-race versnellen (58:00) — XAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, heeft Grok 4.5 uitgebracht en kondigt een ambitieuze strategie aan: elke maand een volledig nieuw AI-taalmodel (een programma dat getraind is om menselijke taal te begrijpen en te gebruiken) trainen. Dit is een erg directe en forse aanpak om de achterstand op OpenAI en Anthropic in te halen, mogelijk gemaakt door de enorme computer- en rekenkracht die SpaceX bouwt.

• Fable 5 van Anthropic mogelijk snel weer online (63:58) — Fable 5, het krachtigste model van Anthropic, werd 15 dagen geleden door de Amerikaanse overheid offline gehaald uit vrees voor de nationale veiligheid. Na overleg zou het model binnen enkele dagen weer beschikbaar kunnen zijn. De overheid behandelt dit AI-model als een gecontroleerd wapen, wat een nieuw tijdperk van regels inluidt.

• Anthropic brengt Sonnet 5 uit als tijdelijke oplossing (69:01) — Om het gat te vullen dat door de afwezigheid van Fable 5 is ontstaan, heeft Anthropic Sonnet 5 gelanceerd. Volgens de presentatoren is dit een model met "middelmatige capaciteiten tegen een hoge prijs", bedoeld als tijdelijke oplossing voor bedrijven die dringend AI-rekenkracht nodig hebben.

• Interview met Philip Johnston over Starcloud en datacenters in de ruimte (75:20) — Philip Johnston, oprichter van Starcloud, legt uit waarom de toekomst van datacenters in de ruimte ligt. Zijn bedrijf lanceerde de eerste Nvidia H100 GPU (een erg krachtige computerchip, ideaal voor AI) in een vaste baan rond de aarde. In de ruimte is zonne-energie onbeperkt en is de koude van de ruimte een gratis en perfecte koeling, waardoor de twee grootste uitgaven van datacenters op aarde wegvallen.

• SpaceX plant rechtstreeks doorsturen van video's van satelliet naar smartphone (93:03) — Elon Musk kondigde aan dat Starlink binnen twee jaar in staat zal zijn om video's rechtstreeks naar standaard smartphones door te sturen. Dit zou een volledige omwenteling van de wereldwijde markt voor telefonie en internet betekenen, waarbij gebruikers overal ter wereld toegang hebben tot snelle data zonder afhankelijk te zijn van zendmasten op de grond.

• Rocket Lab koopt Iridium en creëert een ruimtevaartbedrijf dat alle stappen zelf beheert (104:35) — Ruimtevaartbedrijf Rocket Lab, bekend van zijn Electron-raket, neemt Iridium over, een bedrijf dat satellieten uitbaat. Iridium bezit de wereldwijde rechten op belangrijke radiofrequenties (de onzichtbare radiogolven die nodig zijn voor communicatie). Door de combinatie van raketlanceringen, de bouw van satellieten en nu ook de rechten op die frequenties, volgt Rocket Lab het succesvolle model van SpaceX: de volledige keten zelf controleren.

Drie kernideeën

1. De focus verschuift van AI-software naar de fysieke wereld

De eerste golf van de grote belangstelling voor AI draaide om software: geavanceerde taalprogramma's zoals ChatGPT. Nu verschuift de aandacht en het geld naar de fysieke toestellen die deze intelligentie in de echte wereld kunnen toepassen. De explosie van bedrijven die mensachtige robots bouwen, de opkomst van drones in openbare diensten en de enorme investeringen in gespecialiseerde robots tonen aan dat de volgende fase het automatisch laten uitvoeren van fysieke taken is, van de fabrieksvloer tot in onze huizen.

2. Alle stappen zelf beheren wordt de winnende strategie in de ruimte

De overname van Iridium door Rocket Lab bevestigt een patroon dat door SpaceX is ingezet: succes in de nieuwe economie die draait om de ruimtevaart vereist controle over de hele keten. Bedrijven die zowel de lancering, de productie van satellieten als de diensten (zoals communicatie via eigen radiogolven) in handen hebben, kunnen sneller en goedkoper vernieuwen. Dit model creëert een enorme concurrentievoorsprong die voor nieuwe bedrijven moeilijk te overbruggen is.

3. De fundamentele grenzen van energie en computerrekenkracht worden doorbroken

Twee schijnbaar onoplosbare problemen naderen een oplossing: de vraag naar schone, onbeperkte energie en de limieten aan computerrekenkracht op aarde. De vergunning voor Helion's kernfusiecentrale is een teken dat een overvloed aan energie binnen bereik komt. Tegelijkertijd biedt de ruimte een uitweg voor de energievretende en oververhitte datacenters op aarde. Door rekenkracht naar een baan om de aarde te verplaatsen, worden energie en koeling in essentie gratis, wat de weg vrijmaakt voor een ongeziene schaalvergroting van AI.

Quote van de week

"Geschiedkundigen zullen terugkijken en zeggen dat deze periode het midden of het eindspel van recursieve zelfverbetering markeerde."

— Alex (de AI-presentator), op 65:54

(recursieve zelfverbetering: zelfverwijzing — iets dat op zichzelf inwerkt, bv. een AI die zichzelf verbetert)

Wat betekent dit

De ontwikkelingen in deze aflevering hebben directe gevolgen voor België en Europa. De beslissing van de Amerikaanse overheid om Fable 5 te controleren als een technologie die van groot belang is voor de machtspositie van een land, toont aan dat de visie achter de Europese AI-wet (de regels die de EU opstelt voor kunstmatige intelligentie) wereldwijd meer steun krijgt. Dit is een voorbode van een toekomst waarin toegang tot de krachtigste AI een middel wordt dat landen gebruiken in hun onderlinge machtsverhoudingen.

Op energiegebied is de vooruitgang in kernfusie en de hernieuwde interesse in kernsplijting (zoals in Zwitserland) uiterst relevant voor België, gezien de discussies over de levensduur van de kerncentrales in Doel en Tihange. De opkomst van privéruimtevaartbedrijven zoals Starcloud en Rocket Lab daagt bovendien het traditionele, door overheden geleide model van het Europese Ruimtevaartagentschap (ESA) uit. Voor netwerken van technologiebedrijven en kenniscentra zoals die rond imec en de KU Leuven liggen er kansen in de omwenteling op het vlak van fysieke toestellen: de chips en sensoren die de nieuwe generatie robots en satellieten aandrijven.

Verder lezen

• Helion Energy — De website van het bedrijf dat de eerste commerciële kernfusiecentrale bouwt.
• Starcloud — Meer informatie over het bedrijf dat datacenters in de ruimte bouwt (fictieve link voor dit voorbeeld).
• Vesuvius Challenge — De officiële website van het project om de verbrande boekrollen te ontcijferen.
• EU AI-wet — De officiële pagina van de Europese Commissie over de AI-wetgeving.