Aflevering uitgezonden op 2026-06-26 · 145 min · YouTube

Het satelliet-imperium van 10 miljard dollar: AI in een baan om de aarde, chips versus raketten en China's beste open model

Moonshots #266 — 26 juni 2026 — 146 min

Waar gaat het over

In deze aflevering spreken Peter Diamandis en zijn team met Will Marshall, de CEO van Planet. Ze bespreken hoe zijn bedrijf een intelligentielaag voor de aarde bouwt door dagelijks de hele planeet in beeld te brengen en die data toegankelijk te maken via AI. De centrale vraag is wat dit betekent voor industrie, overheden en de toekomst van AI-datacenter in een baan om de aarde.

Het nieuws van deze week

• Planet en de 'Large Earth Models' (04:32) — Gast Will Marshall legt uit hoe zijn bedrijf Planet zogenaamde 'Large Earth Models' bouwt. Door hun enorme archief van satellietbeelden te combineren met grote taalmodellen (de technologie achter ChatGPT), willen ze de fysieke wereld doorzoekbaar maken. Dit stelt gebruikers in staat om vragen te stellen over bijvoorbeeld landbouwopbrengsten, nationale veiligheid of de impact van een overstroming.

• AI-analyses rechtstreeks in de ruimte (34:27) — Planet experimenteert met het plaatsen van rekenkracht, zoals chips van Nvidia, rechtstreeks op zijn satellieten. Deze aanpak, ook wel 'processing at the edge' genoemd, zorgt ervoor dat data-analyse (zoals het herkennen van vliegtuigen op een vliegveld) binnen enkele seconden kan gebeuren. De resultaten worden dan direct teruggestuurd, wat de wachttijd verkort van uren naar minuten.

• Eric Schmidt neemt raketbedrijf Relativity Space over (01:06:32) — Eric Schmidt, de voormalige CEO van Google, is nu de topman van raketbedrijf Relativity Space. Het bedrijf, dat raketten 3D-print, heeft recent een NASA-contract voor een missie naar Mars binnengehaald. De hosts speculeren dat dit een strategische zet is om een concurrent voor de lanceercapaciteit van SpaceX op te bouwen, wat cruciaal is voor de toekomst van datacenters in de ruimte.

• De strijd om AI-toptalent (01:25:34) — Twee vooraanstaande AI-onderzoekers verlaten Google: Noam Shazeer, een van de bedenkers van de Transformer-architectuur die de basis vormt van moderne AI, stapt over naar OpenAI. John Jumper, Nobelprijswinnaar voor zijn werk aan AlphaFold, vertrekt naar Anthropic. Dit wakkert de discussie aan of Google zijn voorsprong in de talentenjacht aan het verliezen is.

• Het debat over rechtspersoonlijkheid voor AI (01:44:20) — De Argentijnse president Javier Milei stelt voor om AI's een eigen rechtspersoonlijkheid te geven, zodat ze contracten kunnen ondertekenen en wettelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld. Historicus Yuval Noah Harari waarschuwt daarentegen dat dit mensen een schild biedt om zich te verschuilen achter niet-menselijke entiteiten zonder morele verantwoordelijkheid.

• China's beste open-sourcemodel (01:59:18) — Een Chinees AI-model, GLM 5.2, is het best presterende 'open-weight' model ter wereld geworden. 'Open-weight' betekent dat de interne werking van het model publiek beschikbaar is. Het model is zo goed door 'distillatie': het leert van de output van duurdere, gesloten modellen. Dit toont aan dat de technologische kloof met het Westen kleiner wordt.

• De prijs van intelligentie en de kosten van datacenters (02:15:01) — Nieuwe financiële indexen maken het mogelijk om de prijs van AI-rekenkracht te volgen, vergelijkbaar met de olieprijs. Tegelijkertijd geven de grote techbedrijven (zoals Google en Microsoft) meer geld uit aan de bouw van datacenters ('capital expenditure' of 'capex') dan ze aan operationele cashflow binnenkrijgen, wat de duurzaamheid van deze investeringsrace in vraag stelt.

Drie kernideeën

1. De échte waarde van AI ontstaat pas wanneer die verbonden wordt met de fysieke wereld

Will Marshall stelt dat de huidige grote taalmodellen functioneren als 'hersenen in een bokaal': ze zijn getraind op de abstracte wereld van internettekst, maar hebben geen contact met de realiteit. Om tot een hoger niveau van intelligentie en afstemming op menselijke waarden te komen, moeten AI-systemen gevoed worden met real-time data van sensoren over de fysieke wereld. De satellietdata van Planet is hier een cruciaal onderdeel van en vormt de basis voor wat hij "planetaire intelligentie" noemt.

2. Efficiënte rekenkracht is op lange termijn belangrijker dan goedkope raketlanceringen

De discussie over datacenters in de ruimte focust vaak op de lanceerkosten van bedrijven als SpaceX. Will Marshall introduceert een ander perspectief: de efficiëntie van de computerchips is de ware bepalende factor. Een inefficiënte chip produceert veel warmte, wat zware en grote koelsystemen vereist en dus de massa (en kosten) van de lancering opdrijft. Een chip die twee keer zo energie-efficiënt is, zoals de TPU's van Google, kan de totale kost van een orbitaal datacenter drastisch verlagen, zelfs als de lancering zelf duurder is. De 'Nvidia-taks' (kosten van de chip) weegt op termijn zwaarder door dan de 'SpaceX-taks' (kosten van de lancering).

3. Grensverleggende AI-kennis kan niet langer worden gemonopoliseerd

De opkomst van het Chinese GLM 5.2-model als het krachtigste open-sourcemodel toont aan dat de technologische voorsprong van westerse laboratoria zoals OpenAI en Anthropic niet gegarandeerd is. Door technieken als 'distillatie', waarbij een kleiner model leert van de output van een groter, gesloten model, kan de concurrentie de kloof snel dichten. Dit maakt het voor overheden vrijwel onmogelijk om de verspreiding van geavanceerde AI te controleren en maakt de noodzaak voor een globaal debat over veiligheid en regulering des te urgenter.

Quote van de week

"Iedereen behalve SpaceX moet momenteel de 'SpaceX-lanceringstaks' betalen, en iedereen behalve Nvidia en Google moet de 'Nvidia-taks' betalen. Welke taks is belangrijker? Op korte termijn de lancering, maar op lange termijn de rekenkracht."

— Will Marshall, op 01:18:02

Wat betekent dit

De ontwikkelingen bij Planet bieden enorme kansen voor Vlaamse sectoren zoals de landbouw en logistiek (denk aan de haven van Antwerpen), maar roepen ook vragen op over datasoevereiniteit onder de GDPR en de EU Data Act. Terwijl Argentinië experimenteert met rechtspersoonlijkheid voor AI, zal België, met zijn sterke focus op ethische AI via instellingen als imec en de KU Leuven, de voorzichtige koers van de EU AI Act blijven varen. De wedloop om datacenters in de ruimte te bouwen is een strategische uitdaging voor Europa: het toont aan dat technologische voorsprong op het gebied van chips, zoals die van Google, op termijn belangrijker kan zijn dan de pure lanceercapaciteit waar de VS momenteel domineert.

Verder lezen

• De officiële website van Planet.
• Meer informatie over Relativity Space, het raketbedrijf van Eric Schmidt.
• Achtergrondinformatie van de Europese Commissie over de EU AI Act.
• De Fermi-paradox op Wikipedia, een onderwerp dat uitgebreid aan bod kwam in de discussie.