Aflevering uitgezonden op 2026-06-18 · 120 min · YouTube

SpaceX' beursgang van 2.890 miljard dollar, de VS blokkeert Fable & Mythos 5, en Altman stelt beursgang OpenAI uit

Moonshots #265 — 18 juni 2026 — 120 min

Waar gaat het over

In deze aflevering bespreken Peter Diamandis en zijn panel de drie grote nieuwsfeiten van de week. Ze hebben het over de historische stap naar de beurs van SpaceX, die van Elon Musk de eerste biljonair ter wereld maakt. Daarnaast duiken ze in het conflict tussen de Amerikaanse overheid en het AI-bedrijf Anthropic over de nieuwe computermodellen Fable 5 en Mythos 5. Tot slot bekijken ze de slimme zetten van OpenAI, waaronder een mogelijke prijzenoorlog en het uitstellen van hun eigen beursgang.

Het nieuws van deze week

• De recordbeursgang van SpaceX (02:28) — SpaceX heeft de grootste beursgang ooit achter de rug. De prijs per aandeel was 135 dollar bij de start en 161 dollar op het einde van de eerste dag. De totale waarde van het bedrijf bedraagt nu bijna 2,9 biljoen dollar (een biljoen is duizend miljard), wat van Elon Musk de eerste biljonair ter wereld maakt.

• SpaceX is meer dan een raketbedrijf (03:09) — Volgens Diamandis is SpaceX geen gewoon technologiebedrijf, maar een combinatie van drie domeinen die exponentieel (razendsnel, in steeds grotere stappen) groeien: een alleenrecht op raketlanceringen, de winstgevende internetdienst Starlink via satellieten, en een eigen onderzoekscentrum voor artificiële intelligentie (AI, slimme computersystemen). De beursgang wordt gezien als een investering in een toekomst voor de mensheid op meerdere planeten, waarbij Starlink het meeste geld opbrengt en de raketlanceringen een voorsprong bieden die concurrenten moeilijk kunnen inhalen.

• Elon Musk over de onwaarschijnlijke start (05:06) — In een terugblik stelt Elon Musk dat hij SpaceX oorspronkelijk minder dan 10% overlevingskans gaf. Zijn drijfveer was niet het geld, maar de droom om de sciencefiction-idee van een samenleving op meerdere planeten werkelijkheid te maken.

• SpaceX neemt AI-bedrijf Cursor over (07:08) — Kort na de beursgang kondigde SpaceX de overname aan van Cursor, een bedrijf gespecialiseerd in AI, voor meer dan 60 miljard dollar. Deze stap wordt gezien als een pauze voor de ontwikkeling van Elon Musks eigen taalcomputer, Grok.

• De risico's van ruimtepuin (Kessler-effect) (10:24) — Een belangrijk risico voor SpaceX is het Kessler-effect: een scenario waarbij botsingen met rondzwevend ruimteafval een kettingreactie veroorzaken die een hele baan om de aarde onbruikbaar kan maken. In de documenten voor de beursgang wordt dit letterlijk een bedreiging voor het voortbestaan van de belangrijkste bedrijfsactiviteiten genoemd.

• Waar blijft de AI-strategie van xAI? (11:59) — Een opvallende afwezige in het beursverhaal is het AI-onderdeel van Elon Musk (xAI). De strategie lijkt te steunen op toekomstige computercentra die rond de aarde draaien, maar de snelle vooruitgang van AI op aarde doet vragen rijzen over de timing en haalbaarheid van dat plan.

• Duizenden nieuwe miljonairs in één dag (20:57) — De beursgang van SpaceX zorgde op één dag voor het grootste aantal nieuwe miljonairs in de geschiedenis. Ongeveer 4.400 medewerkers werden miljonair en 400 anderen werden multimiljonair of miljardair. Dit wordt voorgesteld als een voorbeeld van rijkdom die nieuw is gemaakt, en niet van rijkdom die van anderen is afgenomen.

• Overheid VS blokkeert toegang tot topmodellen van Anthropic (29:16) — De Amerikaanse overheid heeft AI-bedrijf Anthropic gedwongen om de toegang tot zijn krachtigste AI-programma's, Fable 5 en Mythos 5, te blokkeren voor iedereen die geen Amerikaans staatsburger is. Omdat Anthropic de nationaliteit van zijn gebruikers niet kon controleren, werd de toegang voor iedereen wereldwijd afgesloten.

• Een "jailbreak" als aanleiding (33:34) — De aanleiding voor het ingrijpen van de overheid was de ontdekking van een zogenaamde jailbreak: een truc om de ingebouwde veiligheidsregels van het Fable 5-model te omzeilen via specifieke opdrachten. Dit zou mensen met slechte bedoelingen toegang kunnen geven tot zwakke plekken in het systeem.

• Stiekeme downgrades en het bijhouden van gegevens (41:33) — Nog voor de blokkering was er al kritiek op Anthropic. Het bedrijf bewaarde alle opdrachten en gegevens van gebruikers minstens 30 dagen. Bovendien schakelde het model gebruikers die "gevaarlijke" vragen stelden (zoals over AI-onderzoek) stiekem over naar een minder krachtige versie, zonder hen daarover in te lichten.

• OpenAI start een prijzenoorlog (55:21) — OpenAI overweegt forse prijsverlagingen voor zijn AI-modellen. Dit wordt gezien als een slimme zet om programmeurs aan te trekken die ontevreden zijn over de problemen en beperkingen bij concurrent Anthropic.

• Altman stelt beursgang uit door zelfverbeterende AI (58:51) — Topman Sam Altman suggereert dat de beursgang van OpenAI wordt uitgesteld, net omdat de technologie zo snel beter wordt. Naarmate AI zichzelf verbetert via recursie (zelfverwijzing — de AI werkt op zichzelf in om beter te worden), stijgt de waarde van het bedrijf razendsnel. Daardoor is het voordeliger om aandelen later te verkopen.

• AI-agenten die hun eigen doelen stellen (62:40) — Een ingenieur van OpenAI onthulde dat Codex, hun programma dat zelf computerprogramma's schrijft, nu zelf zijn doelen kan bepalen. In plaats van specifieke taken op te geven, kunnen gebruikers hun bedoeling doorgeven, waarna de AI zelf beslist welke stappen en tussenstappen nodig zijn.

• Het knelpunt voor AI-groei: stroomomvormers (74:45) — De groei van AI wordt niet langer beperkt door computerchips of geld, maar door de beschikbaarheid van grote, industriële stroomomvormers. De wachttijd voor deze onmisbare onderdelen voor de enorme computercentra is opgelopen tot twee à drie jaar.

• Andrew Yang stelt voor om AI te belasten (82:26) — Voormalig presidentskandidaat Andrew Yang pleit voor een belasting op AI, robots en slimme computerprogramma's die zelfstandig taken uitvoeren. Het idee is om de belastingen op menselijke arbeid te verlichten en de opbrengst te gebruiken om de overgang in de maatschappij te betalen. Het panel is sceptisch en noemt het onpraktisch en averechts.

• De dreiging van werkloze, opgeleide jongeren (89:39) — De podcast bespreekt een patroon uit de geschiedenis: revoluties worden vaak geleid door jonge, opgeleide mannen wiens toekomstverwachtingen niet worden ingelost. Recente cijfers tonen een stijgende werkloosheid onder pas afgestudeerden in de technologiesector, wat een situatie kan creëren die tot onrust kan leiden.

Drie kernideeën

1. De strijd om de controle over geavanceerde AI is begonnen

Het ingrijpen van de Amerikaanse overheid bij Anthropic is een keerpunt. Waar de discussie vroeger ging over wat AI kan, gaat het nu over wie toegang krijgt tot die mogelijkheden. De overheid gebruikt exportwetten om te bepalen wie een programma als Fable 5 mag gebruiken, wat in de praktijk neerkomt op politieke controle over intelligentie op wereldniveau. Dit dwingt bedrijven en landen buiten de VS om te kiezen: ofwel afhankelijk zijn van Amerikaanse technologie en regels, ofwel eigen, mogelijk Chinese, open-source modellen (vrij beschikbare software waarvan iedereen de broncode mag inzien en gebruiken) in gebruik nemen.

2. De beursgang van SpaceX is een investering in een nieuwe economie, niet in een bedrijf

De geschatte waarde van bijna 3 biljoen dollar voor SpaceX kan niet worden verklaard met de klassieke methodes die kijken naar wat een bedrijf verkoopt en overhoudt. Investeerders kopen geen aandeel in een raketbedrijf, maar een belang in een volledig nieuwe economie die zich uitstrekt over meerdere planeten. De combinatie van het alleenrecht op raketlanceringen (de verdediging), Starlink (de bron van inkomsten) en toekomstige AI in de ruimte (het uiteindelijke doel) maakt het een unieke investering in een toekomstvisie.

3. Zelfverbeterende AI kan de relatie tussen technologie en kapitaal hertekenen

De opmerking van Sam Altman dat de beursgang van OpenAI wordt uitgesteld naarmate de AI beter wordt, wijst op een fundamentele verschuiving. Als een technologie zichzelf razendsnel kan verbeteren, wordt de noodzaak om geld van buitenaf aan te trekken via een beursgang kleiner. De waarde wordt intern en zo snel gecreëerd dat een traditionele beursgang de aandelen te goedkoop zou verkopen. Dit kan het begin zijn van een ontkoppeling waarbij technologische vooruitgang niet langer hoofdzakelijk afhankelijk is van de beurs, maar het kapitaal zelf dreigt te vervangen.

Quote van de week

"Iemand beslist welk niveau van intelligentie jij en je bedrijf mogen gebruiken."

— Peter Diamandis, op 30:32

Wat betekent dit

De gebeurtenissen van deze week markeren een verschuiving van theoretische discussies over technologie naar een concrete strijd om de macht. Voor de Vlaamse en Belgische context, die sterk verweven is met de EU, is de Amerikaanse controle over AI-modellen een alarmsignaal. Het dwingt de Europese Unie om haar eigen strategie voor onafhankelijke AI te versnellen, om niet afhankelijk te worden van technologie die op elk moment door de VS kan worden beperkt. De Europese wet op AI (de EU AI Act) is een eerste stap in regelgeving, maar deze aflevering toont aan dat de toegang tot de technologie zelf de volgende strijd wordt. Innovatiecentra zoals imec en de KU Leuven zullen hun weg moeten vinden in een wereld waar de krachtigste AI-toepassingen mogelijk te maken krijgen met politieke beperkingen op wereldvlak.

Verder lezen

• Uitleg over het Kessler-effect — Achtergrondinformatie over het risico van een kettingreactie door ruimtepuin.
• De EU AI Act — De officiële pagina van de Europese Commissie over de regelgeving voor artificiële intelligentie.
• Website van OpenExO — De organisatie van panellid Salim Ismail, die bedrijven helpt om razendsnel te groeien.